Xuất khẩu tôm Việt Nam trong 7 tháng đầu năm 2026 đạt gần 2,8 tỷ USD, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 7 đạt 451,5 triệu USD, tăng 10,1%, nhưng thấp hơn mức 458,2 triệu USD của tháng 6. So với mức tăng 14,2% sau 6 tháng, tốc độ tăng trưởng đã chậm nhẹ, cho thấy thị trường vẫn tích cực nhưng động lực giữa các thị trường ngày càng khác biệt.
Năm thị trường đơn lẻ lớn nhất gồm Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Australia mang về gần 1,97 tỷ USD, chiếm hơn 70% tổng kim ngạch tôm. Trong nhóm này, Trung Quốc tiếp tục tăng vượt trội, Australia tăng tốc, Nhật Bản duy trì nhịp tích cực; ngược lại Mỹ vẫn giảm hai chữ số và Hàn Quốc bắt đầu sụt giảm.
Trung Quốc: Đầu tàu tăng trưởng tiến sát mốc 1 tỷ USD
Trung Quốc tiếp tục đứng đầu với gần 939 triệu USD, tăng 42,3% và chiếm 33,5% xuất khẩu tôm Việt Nam. Nếu tính cả Hồng Kông, kim ngạch đạt hơn 980 triệu USD, tăng 39,6%, tương đương 35% tổng xuất khẩu. Riêng tháng 7, xuất khẩu sang Trung Quốc đạt gần 130 triệu USD, tăng 19,2%.
Động lực nổi bật vẫn là tôm hùm. Theo số liệu cập nhật 7 tháng, xuất khẩu tôm hùm đạt khoảng 655,2 triệu USD, tăng 41,8%, chiếm hơn 23% tổng kim ngạch tôm. Trong 6 tháng đầu năm, gần như toàn bộ tôm hùm Việt Nam được xuất sang Trung Quốc, chủ yếu là tôm hùm xanh.
Nhưng tăng trưởng cao cũng đồng nghĩa với mức độ phụ thuộc lớn hơn. Các yêu cầu về kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc, đăng ký cơ sở và vận chuyển hàng sống có thể tác động trực tiếp đến dòng hàng. Vì vậy, Trung Quốc vẫn là động lực quan trọng nhất trong nửa cuối năm, nhưng cũng là thị trường cần kiểm soát rủi ro tập trung.
Mỹ: Mức giảm thu hẹp nhưng chưa hết khó khăn
Mỹ đứng thứ hai với 357,5 triệu USD, giảm 11,4%. Điểm tích cực là mức giảm đã thu hẹp so với mức 14,9% sau 6 tháng. Riêng tháng 6 tăng 32% và tháng 7 tiếp tục tăng 7,3%, đạt 67,2 triệu USD.
Tuy nhiên, chưa nên coi hai tháng tăng trưởng gần đây là tín hiệu phục hồi bền vững. Tháng 7 là giai đoạn chuyển tiếp khi các chính sách thuế mới bắt đầu tác động, đồng thời doanh nghiệp và nhà nhập khẩu có xu hướng đẩy nhanh giao hàng trước những thay đổi về chi phí thương mại.
Mỹ vẫn là thị trường quan trọng đối với tôm chân trắng và đặc biệt là sản phẩm chế biến của Việt Nam. Tôm chân trắng chế biến xuất sang Mỹ xu hướng giảm ít hơn nhiều so với hàng tươi, đông lạnh, phản ánh khả năng chống chịu tốt hơn của phân khúc giá trị gia tăng.
Do đó, bài toán tại Mỹ trong những tháng tới không chỉ là tăng doanh số mà còn là duy trì khách hàng, kiểm soát chi phí thuế và bảo vệ biên lợi nhuận trước cạnh tranh từ Ecuador, Ấn Độ và các nguồn cung khác.
Nhật Bản: Tăng chậm nhưng tương đối ổn định
Nhật Bản tiếp tục giữ vị trí thứ ba với gần 323,8 triệu USD, tăng 4%. Riêng tháng 7 đạt 52,8 triệu USD, tăng 10,1%, cho thấy thị trường vẫn duy trì sức mua khá ổn định.
Điểm đáng chú ý nằm ở cơ cấu sản phẩm. Tôm chân trắng Việt Nam sang Nhật tăng, trong đó riêng tôm chân trắng chế biến tăng 2 con số, trong khi hàng tươi, đông lạnh giảm nhẹ. Ngược lại, XK tôm sú có xu hướng giảm.
Điều này tiếp tục khẳng định lợi thế của Việt Nam tại Nhật nằm ở chế biến sâu, sản phẩm tiện lợi, tempura, sushi, PTO và các quy cách phù hợp bán lẻ hơn là cạnh tranh trực tiếp bằng giá nguyên liệu. Nhật Bản khó tạo tăng trưởng đột biến nhưng vẫn là thị trường có tính ổn định và giá trị cao đối với doanh nghiệp chế biến.
Hàn Quốc: Tín hiệu chững lại rõ hơn
Hàn Quốc là thị trường đáng lưu ý nhất trong Top 5 theo chiều giảm. Sau 6 tháng còn tăng 0,9%, xuất khẩu tháng 7 giảm tới 14,6%, khiến lũy kế 7 tháng đạt 197,3 triệu USD, giảm 1,6%.
Tôm chân trắng vẫn chiếm phần lớn xuất khẩu sang Hàn Quốc, nhưng thị trường này vốn khó tạo mức tăng trưởng cao do cạnh tranh gay gắt và giới hạn về hạn ngạch thuế quan. Nhu cầu thị trường nhìn chung ổn định, song tốc độ tăng của Việt Nam không nổi bật so với một số nguồn cung cạnh tranh.
Australia: Điểm sáng mới trong nhóm thị trường phát triển
Australia đứng thứ năm với 155,1 triệu USD, tăng 16,5%. Đặc biệt, tháng 7 đạt 29,3 triệu USD, tăng tới 43,9%, là mức tăng mạnh nhất trong Top 5 tháng này.
Quy mô Australia chưa lớn bằng Mỹ hay Nhật Bản, nhưng tốc độ tăng khá đều và đang cho thấy vai trò ngày càng rõ trong chiến lược đa dạng hóa thị trường. Đây là thị trường phù hợp với tôm chân trắng, sản phẩm chế biến và các dòng hàng có chất lượng ổn định – những phân khúc Việt Nam có thế mạnh.
Sau 7 tháng, tôm chân trắng vẫn giữ vai trò nền tảng với gần 1,7 tỷ USD, tăng 8,7%; tôm sú đạt 274,7 triệu USD, tăng 8,1%; trong khi tôm hùm nổi lên với khoảng 655 triệu USD, tăng trên 40%.
Nhìn tổng thể, xuất khẩu tôm vẫn tăng trưởng tốt, nhưng cấu trúc động lực đang thay đổi. Trung Quốc và tôm hùm kéo tăng trưởng; Australia mở thêm dư địa; Nhật Bản củng cố lợi thế chế biến; trong khi Mỹ và Hàn Quốc đặt ra nhiều thách thức hơn. Đây sẽ là những xu hướng quan trọng quyết định khả năng duy trì đà tăng của ngành tôm Việt Nam trong những tháng cuối năm 2026.
THEO VASEP